Nie od dziś wiadomo, że skojarzenia to przekleństwo, szczególnie u osób obdarzonych dość wredną naturą (a niżej podpisany niestety się do nich zalicza). Nic więc dziwnego, że tytuł najnowszej powieści Roberta Cichowlasa i Kazimierza Kyrcza skojarzył mi się najpierw dość mgliście z historią prasy polskiej (czym historycznie były efemerydy z pewnością wie wujaszek Google). Późniejsze skojarzenie dotyczyło zbioru Rzeczy ulotne autorstwa Neila Gaimana. Na szczęście osobnicy o wrednej naturze bywają często karceni – okazało się więc, że Efemeryda nie ma wiele wspólnego z angielskim mistrzem krótkiej formy, ani tym bardziej z pradziadkami Internetu, jakimi były druki ulotne. I nie chcę wcale dowodzić, że nasz rodzimy duet grozy odstaje od horrorów Neila Gaimana. Wbrew mojej naturze wypada mi bowiem tylko chwalić polskich pisarzy za wyjątkową oryginalność.

Na samym początku powiem, że powieść zaskakuje. Tak, wiem, że jest to w tym gatunku wręcz wymóg formalny, warunek konieczny, sine qua non… A jednak, znając wcześniejsze powieści i opowiadania obu panów, spodziewałem się nieco bardziej konwencjonalnego zawiązania fabuły. Pierwsza powieść sygnowana przez Cichowlasa i Kyrcza, czyli Siedlisko, była rozwinięciem (bardzo sprawnym, ale jednak tylko rozwinięciem) wątku nawiedzonego domu. Druga, czyli Koszmar na miarę, stanowiła rodzaj hołdu dla pisarstwa Grahama Mastertona. Efemeryda niczego nie naśladuje, to raczej ona będzie niebawem kopiowana przez młodszych kolegów „po piórze”. Bo wyznacza całkiem nowe horyzonty dla grozy pisanej.

Mamy więc pewnego pilota linii pasażerskich, którego dręczą nieuchwytne, by nie rzec, ulotne, lęki związane z lataniem. Kapitan Artur Gałecki oczekuje na katastrofę, na jakieś mrożące krew w żyłach wydarzenia związane z samolotami. Nie spodziewajcie się jednak żadnych natrętnych obrazków, które (ach te skojarzenia!) wywołuje umysł. Niebawem okaże się bowiem, że podświadomość, jak zwykle, wie zdecydowanie więcej, niż my sami. W trakcie feralnego lotu zaczynają nawalać kolejne systemy sterujące samolotem, wysiada łączność, a  lotnisko docelowe spowija nieprzenikniona mgła. Już same okoliczności są straszne – i znów wyłączmy skojarzenia! Efemeryda została napisana na długo przed 10 kwietnia 2010 r.

To jednak zaledwie początek naprawdę przerażających wizji i festiwalu wyobraźni krwistej jak makabra rodem z psychodelicznych snów. I jest to makabra bynajmniej nie ulotna, ale doskonale dopracowana. Wredota domagała się ode mnie usilnie doszukania się wad i niekonsekwencji. Były to jednak nieudane poszukiwania – nawet to, co z początku zdawało się być niedogranym motywem lub lekko niedopracowaną psychologiczną intencją w finale wskoczyło na właściwe miejsce, okazało się całkowicie wytłumaczalne. W Efemerydzie znajdziemy także naprawdę ciekawą galerię postaci i potworów – niektóre z nich zdają się pochodzić z płócien Hieronima Boscha. Naprawdę jest to kawałek dopracowanej prozy – ciekawe, czym nas panowie R. i K. jeszcze zaskoczą…