Kurt Vonnegut

ŻYCIE:

Kurt Vonnegut jr., urodzony 11 listopada 1922 roku w Indianapolis, USA – Amerykanin niemieckiego pochodzenia. Pisarz, eseista i artysta grafik. Jego rodzicami byli architekt Kurt Vonnegut Sr. i Edith Lieber Vonnegut. Najpierw uczył się w Orchard School, w latach 1928 -  36, następnie uczęszczał do szkoły średniej Shortrige High School (1936 – 40). Studiował biochemię na uniwersytecie w Cornell (w latach 1940 – 42), skąd został szybko wydalony za słabe wyniki w nauce (bardziej poświęcał się pracy redaktora tamtejszej gazetki). W marcu 1943 został powołany i skierowany do Instytutu Technologii w Carnegie, skąd został przeniesiony (znów z racji kiepskich wyników) na front do Europy i trafił do zwiadu 106. dywizji piechoty. 22 grudnia w czasie Bitwy o Ardeny został wzięty do niewoli i przewieziony do pracy w Dreźnie, przy produkcji syropu słodowego dla kobiet. 13 lutego 1945r. przeżył alianckie bombardowanie miasta, w wyniku którego śmierć poniosło ok. 135 000 ludzi. Jeszcze w kwietniu tego samego roku został wyzwolony przez armię radziecką. W końcu 22 maja powrócił do Stanów Zjednoczonych, gdzie został odznaczony orderem Purple Heart. Ożenił się 1 września 1945 z Jane Marrie Cox, która urodziła mu syna Marka. Po wojnie podjął studia na uniwersytecie w Chicago, na wydziale antropologii. Nie ukończył ich ponieważ jego praca magisterska „Fluctuations Between Good and Evil in Simple Tales” (Wahania pomiędzy dobrem i złem w popularnych opowieściach) została określona jako niepoważna i odrzucona przez komisję. Równocześnie studiując, pracował w City News Bureau jako reporter kryminalny.

Po urodzeniu się Marka, w latach 1947–1950 pracował w laboratorium General Electric w Schenectady, w dziale public relations. W 1947 roku urodziła mu się córka Edith. Na początku roku 1950 Kurt zrezygnował z pracy i osiadł na przylądku Cod, z postanowieniem rozpoczęcia pracy jako pisarz. W międzyczasie (w latach 1954 - 1956) był nauczycielem angielskiego w Hopefield School, szkole dla dzieci z emocjonalnymi zaburzeniami, pracował w agencji reklamowej, a także otworzył pierwszy w USA salon samochodowy SAAB-a. W roku 1954 urodziła mu się druga córka - Nanette. W późniejszych latach prowadził m.in. warsztaty pisarskie na uniwersytetach Harvarda oraz City College w Nowym Jorku. Po rozwodzie z Jean Marie, 24 grudnia 1979 drugą żoną Vonneguta została Jill Krementz, długoletnia przyjaciółka i fotograf, z którą miał córkę Lily. Vonnegut wyznawał poglądy lewicowe, był ateistą, przeciwnikiem wojen i łamaniu praw obywatelskich. Sam siebie określał jako humanistę i socjalistę. Był członkiem American Civil Liberties Union. Zmarł 11 kwietnia 2007 w Nowym Jorku, w wyniku wylewu spowodowanego upadkiem.

TWÓRCZOŚĆ:

Vonnegut zaczął pisywać w Shortrige High School do czasopisma „The Shortridge Daily Echo”. W czasie pierwszych swoich studiów współredagował „The Cornell Daily Sun”. Jego pierwsze opowiadanie pod tytułem „Report on the Barnhouse Effect” opublikowało w 1950r. czasopismo Collier’s, natomiast pierwsza powieść zatytułowana „Player Piano” (Pianola) wyszła spod jego ręki dwa lata później i została opublikowana w wydawnictwie Charles Scribner's Sons.

W latach 1952 - 1958 pisywał krótkie opowiadania dla takich czasopism jak „Saturday Evening Post”, „Ladies Home Journal”, „Colliers”. Kolejną powieścią Vonneguta były „Syreny z Tytana” z 1959r. W roku 1961 nakładem wydawnictwa Fawcett najpierw ukazał się zbiór opowieści „Canary in a Cat House” a rok później powieść „Matka Noc”.
Rok 1963 to kolejna większa publikacja zatytułowana „Kocia kołyska”. Dwa lata później ukazała się powieść „Niech pana Bóg Błogosławi Panie Rosewater”. W roku 1968 wydawnictwo Delacorte Press/Seymour Lawrence wydało zbiór opowiadań „Witajcie w Małpiarni”. Rok wcześniej, dzięki Stowarzyszeniu Guggenheima Vonnegut odbył podróż do Drezna, gdzie zbierał materiały do książki, która przyniosła mu sławę, „Rzeźni numer 5” wydanej w 1968r.

W 1973 znów Delacorte Press/Seymour Lawrence opublikowało kolejną powieść – „Śniadanie Mistrzów”, która została bardzo chłodno przyjęta, a w niedługim czasie uniwersytet Indiana uhonorował Vonneguta tytułem LHD - Doctor Of Human Letters (przypuszczalnie odpowiednik naszego doktoratu Honoris Causa), zaś nowojorski City University mianował go Profesorem Prozy Angielskiej, gdzie na katedrze zastąpił samego Anthony Burgess'a.

W roku 1974 ukazał się pierwszy zbiór esejów „Wampetery, Foma i Granfalony”. Do swojej kolekcji tytułów Vonnegut dorzucił niebawem honorowy tytuł Litt.D (doktora literatury) przyznany przez Hobart and William College, a rok później został mianowany Wiceprezydentem National Institute of Arts and Letters (Międzynarodowy Instytut Literatury i Sztuki). Na podstawie jego utworów wystawiano sztuki teatralne, między innymi musical oparty na „Niech Pana Bóg błogosławi, Panie Rosewater” (1979r.). Do najciekawszych przedsięwzięć Vonneguta należały wydana w 1980r.  wspólnie z grafikiem Ivanem Chermayeffem książka „Sun, Moon, Star” oraz w 1985r. „Galapagos”. Kolejne lata twórczości były chude dla pisarza, wprowadzano jedynie na sceny teatrów adaptacje jego książek. Dopiero w 1997r. ukazała się kolejna powieść „Trzęsienie czasu”, ostatnia w dorobku pisarza. Następne wydawnictwa były zbiorami opowiadań, jak „Tabakiera z Bagombon” oraz „Niech pana Bóg błogosławi doktorze Kevorkian” (oba z 1999r.). Po śmierci pisarza wydano antologie „Armagedon w retrospektywie” (2008) oraz „Look AT the Birdie (2009).

Twórczość Vonneguta porusza się na polu postmodernistycznym oraz na pograniczu science-fiction i nurtu głównego. W jego tekstach jednak było za mało science-fiction, by nurt ten chciał go przyjąć, zaś pisarze z nurtu głównego uważali go za pisarza science-fiction. Lepiej jest używać określenia surrealizm, który dominuje w opowiadaniach i powieściach Amerykanina. Są one pełne groteski, karykatur i czarnego humoru. Pisarz był mistrzem puent, zaskakujących czytelnika. Co ciekawe do wzrostu popularności jego twórczości przyczynili się studenci, którzy wymogli na uczelniach wprowadzenie jego utworów do kanonu lektur.

Źródło materiałów:

http://www.vonnegut.art.pl/ogolne/bio.html

http://pl.wikipedia.org/wiki/Kurt_Vonnegut