Index książek > Przeczytaj o książce

Przyjaciółka z młodości


    info
Autor:
   Alice Munro
Wydawnictwo:
   Wydawnictwo Literackie
ISBN:
   978-83-08-05216-7
Rok wydania:
   2013
Liczba stron:
   436
Cena:
   35 zł
Kategoria:
   Inne

Ocena recenzenta:

7 / 10

Ocena użytkowników (Głosów: 0)

Brak



Twoja ocena to
 /10 

    ksiazka

Opowieść (w) opowieści


Od 2013 roku coraz częściej będzie się czytać opowiadania Alice Munro krytyczniej, wnikliwiej i w jakiś sposób nieufnie(j). Z uwagi na literacką Nagrodę Nobla – niewątpliwie nobilitującą, acz kontrowersyjną. Odbiorca-interpretator zwróci uwagę na inne aspekty twórczości kanadyjskiej autorki krótkich form prozatorskich, niż zapewne czyniłby, gdyby pisarka nie otrzymała Nobla. A przecież Munro nie pisze powieści, lecz opowiadania – wybrała formę wymagającą nakładu pracy, nieustannego szlifowania projektów mikroobrazów i miniportretów, w dodatku zaś jeszcze zabiegania o uwagę czytelników, którzy znacznie chętniej sięgają po powieści…

 

Punktem wyjścia dla kolejnych dziesięciu opowieści tworzących zbiór „Przyjaciółka z młodości” jest chęć bądź konieczność zanurzenia się w przeszłych zdarzeniach. Bohater(ka) (niekiedy i narratorka) znajduje się w sytuacji wymuszającej albo pozwalającej na powrót myślą do minionego czasu, nierzadko ma również sposobność podróżować do miejsc związanych z przeszłością. To na pograniczu „dziś” i „wczoraj” trwa życie. W każdym utworze budowane są misterne portrety kobiet i mężczyzn oraz mniej szczegółowe wizerunki miejscowości i miejsc. Te literackie obrazy bohaterów stanowią oś opowiadań i wywołują następnie anegdoty, facecje, historyjki. Munro konstruuje opowieści (w) opowieści – na kształt powieści szkatułkowej buduje miniszakułkowe opowiadanie, eksplorując mikroświat kobiety, zwłaszcza jej relacji z drugą osobą (i kobietą, i mężczyzną). Sporo zatem w historiach napięcia, balansowania między destrukcją, niebezpieczeństwem a pewnością, stabilizacją. Bohaterki eksperymentują, szukają nowych podniet, nie zadowala ich dotychczasowy partner, dlatego są skłonne uwikłać się w romans, chociaż żadna z nich tak by swojej nowej relacji nie nazwała. Wśród licznych kobiecych postaci odnajdziemy niemalże święte, męczennice, grzesznice, złośnice, kapryśne i zachłanne (zwłaszcza miłości), podstępne, zakłamane, uwikłane w pragnienia i pożądanie. Przede wszystkim jednak nienasycone. Ale brak tu nienasycenia pozazmysłowego – jakże elektryzującego i pociągającego intelektualnie. Pozostaje biologizm, fizjologia, żądza. A gdzieś między tym chęć gry, jakkolwiek mało wyrafinowanej (bo nawet potencjał kreatorek historii nie zostaje przez Munro wykorzystany).

 

W tytułowej „Przyjaciółce z młodości” narratorka rekonstruuje z urywków wspomnień swojej matki portret Flory, przyjaciółki matki. Istotne okaże się dla narratorki to, co może z tym materiałem uczynić – w jaki sposób go modyfikować, dodawać i usuwać hipotezy oraz wyobrażenia. Dopisuje ciąg dalszy, tyleż demaskuje, ile kreuje charaktery poszczególnych osób z najbliższego otoczenia Flory. Innymi słowy, bawi się wspomnieniem, czyniąc z niego swoją opowieść – fikcjonalną czy rzeczywistą, to najmniej ważne. Istotne, że może tyleż snuć historię, ile ją nadpisywać, dowolnie modyfikować, przestawiając elementy, rozkładając inaczej akcenty, przyglądając się z różnych, nakładających się na siebie w specyficzny sposób perspektyw (jakby tworzyła obraz kubistyczny). Zupełnie inaczej w „Five Points”, w którym dwie opowieści funkcjonują niejako równolegle i pozornie autonomicznie (dopóki nie zaczną na siebie oddziaływać) – jedna dotyczy wydarzenia z przeszłości (pozornie drobny i niewiele znaczący epizod), druga krąży wokół rozwoju relacji między kobietą i mężczyzną (podobnie będzie w utworach: „Ten godny wdzięk królewskiej córy!”, „Jabłka i pomarańcze”, „Inaczej”, „Dobroć i łaska” czy „Peruka”). Opowieść wyrasta w i z opowieści (ale nie ma tu zasadniczo dygresji). W tym też opowiadaniu doskonale prześledzić można obecne także w kolejnych miniobrazach Munro swobodne przepływanie między teraźniejszością a przeszłością oraz – w skali mikro – między praesens historicum a czasem przeszłym. Poruszy Munro kwestie spełnieniu i szczęściu w rozumieniu zarówno kobiety, jak i mężczyzny, tropienia przeszłości męża, odkrywania jego niegdysiejszego świata i konfrontowaniu obecnej chwili ze wspomnieniami (»Trzymaj mnie mocno w dłoniach swych…«). Nie uniknie tematu powrotu do znanych niegdyś miejsc, wspominania (gestów, słów, relacji, wrażeń i uczuć), które przynosi rozczarowanie (między innymi w „Inaczej”). Nakreśli pozorne pogodzenie się z przeszłością i jednocześnie kreowanie swojej przyszłości w dwóch wersjach: oficjalnej, dla postronnych, i nieoficjalnej, prawdziwej, wyłącznie dla siebie („Zdjęcie lodu”).

 

Najciekawszym opowiadaniem jest „Meneseteung” – historia poetki Almedy. Narratorka podejmuje temat życia zmarłej poetki (życie i śmierć będą się przeplatać w całym opowiadaniu, analogicznie ze świętością czy wzniosłością i sferą profanum, grzesznością), odkrywa kolejne ślady prowadzące do świata sennych wizji, onirycznych poematów i ogrodu słów Almedy. Sensualna, zmysłowa proza Munro w tym opowiadaniu wchodzi na inny poziom, ale nie tyle przekracza granicę cielesności, ile pozostaje na pograniczu jawy i snu, ciała i ducha. Warto zwrócić uwagę na drobne gesty-triki narratorki, jak choćby opis fotografii jako punkt wyjścia czy wycinki z prasy oraz fragmenty poematów jako kontrapunkty. Narratorka okazuje się zbieraczką tropów rzeczywistości oraz wyobraźni. Ale tu – podobnie jak w opowiadaniu „Przyjaciółka z młodości” możliwości kreacyjne nie zostają wykorzystane. Autorka nie radzi sobie z materiałem opowieści.

 

„Przyjaciółka z młodości” – tom opowiadań z 1990 roku (Munro, przypomnę, tworzy od końca lat 70. XX wieku) – niestety rozczarowuje, chociaż potencjał autorki jest wyczuwalny. Przede wszystkim portrety kobiet i mężczyzn są schematyczne – bohaterowie przypominają marionetki, a opowieści przez nich przedstawiane zdają się wskrzeszaniem teatru cieni, iluzoryczną projekcją. Opowieści snute przez narratorów i postacie są nazbyt trywialne, brak w nich iskry. To czyni ze zbioru Munro jedynie warsztat, laboratorium, skład pomysłów, ale nie przemyślane i doskonale skonstruowane krótkie formy prozatorskie.

 



Autor: Luiza Stachura   Data: 27.11.2013



Zobacz komentarze do tej książki [0]

    autor
Alice Munro

Noblistka


Alice Ann Munro z d. Laidlaw (ur. 10 lipca 1931 w Wingham w prowincji Ontario) – kanadyjska pisarka, autorka głównie opowiadań.

Trzykrotnie nagrodzona krajową Governor General's Award for Fiction .W 2009 przyznano jej prestiżową Międzynarodową Nagrodę Bookera za całokształt twórczości literackiej. Laureatka literackiej Nagrody Nobla (2013). Książki Munro przetłumaczono na ponad 20 języków, a jej twórczość wyróżniono wieloma nagrodami literackimi, tak w Kanadzie, jak i innych krajach.




nick
 
haslo   
nowe konto     

Wyszukiwarka Top 20 Ksišżki
 
ˆ 2005-2015 Papierowe Myśli Design&engine Mateusz Płatos