Index książek > Przeczytaj o książce

Czekanie na sen psa


    info
Autor:
   Jerzy Ficowski
Wydawnictwo:
   Wydawnictwo Nisza
ISBN:
   978-83-62795-32-1
Rok wydania:
   2014
Liczba stron:
   176
Cena:
   32 zł
Kategoria:
   Inne

Ocena recenzenta:

8 / 10

Ocena użytkowników (Głosów: 0)

Brak



Twoja ocena to
 /10 

    ksiazka

„znawca ciszy, badacz jej konsystencji i odmian”


Oniryczne miasto, miasto skonstruowane w oparciu o odłamki wspomnień. Dryfujące w pamięci elementy czasoprzestrzeni, znane znaki rzeczywistości, twarze, sytuacje, gesty powracają we snach w (nie)nowych konstelacjach. Fragmenty obrazów przeszłości składają się na opowieść o podróżniku snów, kolekcjonerze ciszy, wędrowcy przez inny wymiar życia.

 

Szkice prozatorskie, baśniowo-fantastyczne krótkie formy literackie – dwadzieścia dziewięć odsłon snów Jerzego Ficowskiego o przeszłości – tworzą galerię portretów onirycznych uliczek miasta oraz jego widmowych mieszkańców. Miasto, do którego w większości utworów wraca „ja, znawca ciszy, badacz jej konsystencji i odmian” [s. 131], eksplorator snów, jest miastem rodzinnym, ale porzuconym, opuszczonym we wczesnej młodości. Drogi odkryte w dzieciństwie zniknęły, rozpłynęły się albo stopniowo zaciera się (po n)ich ślad. Niegdyś znane miasto okazuje się zmienioną przestrzenią, naznaczoną wojną, krwią, innym rodzajem ciszy. Ulica przemienia się w niby-ulicę, dziczeje i zamiera. Wędrowiec czasoprzestrzeni w kolejnych opowiadaniach odwiedza pozornie różne mieściny, których strukturę nadaje jego wyobraźnia, a znaczenie powstaje w wyniku interpretacji, ot, choćby w Osadzie przejezdnej wyzna: „Dzięki swej nieosiągalności osada jest obiektem moich najśmielszych hipotez i domniemań, tym prawdziwszych, że niesprawdzalnych. Efemeryczna, powoływana przeze mnie do istnienia na jedną chwilę za oknem pociągu, weryfikuje każde moje przypuszczenie, każdy domysł o niej, niczemu bowiem nie jest w stanie zaprzeczyć.” [s. 12]. Zbiór historii i opowiastek o ulotnych miejscowościach to w istocie „topografia przeszłości”, portret wielokrotny jednego miejsca – ojcowskiej ziemi, do której próbuje powrócić syn, lecz nie jest w stanie inaczej niż poprzez słowo, poprzez literacką fikcję.

 

„Nicość też się musi jakoś urządzić – na chybcika, na teraz. Jest przecież także śmiertelna.”

[„Poojcowizna”, s. 153-154]

 

Bo tę ojcowską ziemię okryła mgła snu, śmiertelna cisza. Po ludziach zostały opowieści, dykteryjki, fotografie, do których trzeba dopowiadać historię (a poprzez to wytworzyć inny rodzaj ciszy) i którym trzeba włączyć odpowiednią muzykę, by zaczęły swój taniec widm. Niektórzy z mieszkańców onirycznej krainy zmienili DNA tożsamości i stali się przedmiotami. Reifikacja miała na celu ochronę siebie, efekt finalny daleki jest jednak od zamierzonego. Obecni tymczasowi lokatorzy przestrzeni dokonują degradacji, przyczyniają się do upadku. Rzeczy martwieją, postępuje „kamienna wegetacja”, obumierają kolejne elementy (czaso)przestrzeni. To opuszczony świat, pozbawiony oparcia w pamięci, pielęgnacyjnej roli wspomnień. To zejście do katakumb, archeologia pamięci, odkrywanie kolejnych warstw wspomnień, zdejmowanie znaków rzeczywistości i docieranie do własnego świata ukrytego pod współczesnością. Nieprzechowywane przez nikogo elementy świata, wystawione na przeminięcie, powoli giną. Narrator podejmuje trud uchwycenia w sennych obrazkach fragmentów utraconej czasoprzestrzeni. W jednej z opowieści przemierza rzeczywistość tropami pradziadka – idzie jego śladami, odtwarza konkretne momenty z jego życia – w innym utworze przyłapuje swoje dziecięce sny i siebie w chłopięctwie śniącego sny przerażające i kolorowe.

 

Sny powracającego do domu ojca mężczyzny-chłopca rozbrajają od środka… kobiety, który wprowadzają „pierworództwo”, tworzą nowy sen – sen o utraconym świecie, ba! wskrzeszają na chwilę sen-utracony świat. Uwodzicieli, kusicielki, zwodzą z prostej drogi snu w głąb onirycznego labiryntu, krętych, mglistych uliczek miasta, na manowce. Kobiety są yin, mężczyźni – yang. Dlatego ich interakcje prowadzą do licznych gier, przekształceń na linii światłość-ciemność. Nierzadko po wpływem kobiet, ale i wespół z ogromną wyobraźnią oraz podwojoną percepcją – narrator ogląda świat jako dorosły i jako dziecko równocześnie (co ważne, odwołuje się zarówno do własnego spojrzenia, jak i do percepcji członków rodziny, w jednej z opowieści, konfrontując podziemność i naziemność, sięga do historii dziadka, który po wojennej traumie mieszka w piwnicach) – wszystkie znaki czasoprzestrzeni zaczynają uruchamiać kolejne sny mężczyzny. Uwikłany w sen we śnie i sen o snach narrator-podróżnik prowadzi czytelnika po iluzorycznych drogach. Ogląda świat przez „ogród mrozu” na szybie, szuka przeszłości na klatkach taśmy filmowej. Uzmysławia sobie, że „najłatwiej zabłądzić w przeszłości, w zużytym czasie, zwolnionym od wszelkiej chronologii, gdzie w miarę oddalenia wszystko staje się rówieśne wszystkiemu” [„Znaki czasu, czyli ortografia”, s. 163]. Ale czy nie jest już za późno na powrót?

 

Czekanie na sen psa to godny uwagi zbiór świetnych krótkich form prozatorskich Jerzego Ficowskiego. Autor balansuje na granicy jawy i snu, wprowadzając tematykę rewizji, rozrachunków z przeszłością, szczególnie z dzieciństwem przedwojennym i rzeczywistością wojenną. Umiejętnie jednak kreuje opowieści, czyniąc z nich niejednoznaczne (słowne) fotografie z podróży po kruchej czasoprzestrzeni. Jest tytułowym psem, na którego sen czekają myśliwi i leśnicy, by tylko rozebrać przestrzeń, przearanżować znane Miasto, zmienić dekoracje i napisać alternatywną historię, inną opowieść o przeszłości.



Autor: Luiza Stachura   Data: 03.12.2014



Zobacz komentarze do tej książki [0]

    autor
Jerzy Ficowski

Kolekcjoner ciszy


Jerzy Tadeusz Ficowski (ur. 4 września 1924 w Warszawie, zm. 9 maja 2006 tamże) – polski poeta, eseista, autor tekstów piosenek, prozaik, tłumacz (z hiszpańskiego, cygańskiego, rosyjskiego, niemieckiego, włoskiego, francuskiego, rumuńskiego), żołnierz Armii Krajowej (ps. Wrak), uczestnik powstania warszawskiego, znawca folkloru żydowskiego i cygańskiego.




nick
 
haslo   
nowe konto     

Wyszukiwarka Top 20 Ksišżki
 
ˆ 2005-2015 Papierowe Myśli Design&engine Mateusz Płatos