Do tej pory przeczytałem kilka książek Normana Daviesa i jeszcze się na nich nie zawiodłem. Historia Polski opisywana przez Brytyjczyka bez typowej angielskiej pychy to rzadkość. Wojna polsko - bolszewicka jest tematem dosyć intrygującym. W czasach PRL została wymazana z kart historii Polski. Na zachodzie przedstawiana jako zwycięstwo alianckiej myśli wojennej gen. Maxima Weyganda, w samej Rosji przemilczana. Co ciekawe, Rosjanie przypominają sobie o wojnie, gdy Polacy wspominają o Katyniu. Podają niestworzone liczby rosyjskich jeńców wojennych zmarłych w polskich obozach. Między innymi sprawa ta została wyjaśniona w książce.

Norman Davies w sposób dynamiczny i ciekawy przedstawił konflikt Polski z "czerwoną" Rosją, obalając przy tym kilka mitów. Początek konfliktu miał miejsce w 1919, a nie 20 kwietnia 1920 roku, jak datowany jest chociażby w oficjalnej historiografii rosyjskiej. Pomoc ententy dla Polski była znikoma, chociaż w naszym kraju przebywała misja sojusznicza. Jej wkład w zwycięstwo nad bolszewikami był minimalny. Jak twierdził sam gen. Weygand "zwycięstwo było polskie, plan był polski, armia polska". Czytelnikowi nieobeznanemu z tematem przypomnę, że wojna między dopiero co odrodzonym państwem polskim, a młodą bolszewicką Rosją zakończyła się spektakularnym zwycięstwem polskiego oręża. Szczególnie znana jest bitwa warszawska. Przez niektórych zwana osiemnastą decydującą bitwą w historii świata. Starcie to określane jest także mianem "Cudu na Wisłą". Czy była to wiktoria osiągnięta z pomocą boską? Czy też może wynik batalii był już przesądzony i zwycięstwo warszawskie to tylko konsekwencja błędów popełnianych przez najwyższe dowództwo sowieckie, znakomicie wykorzystanych przez marszałka Józefa Piłsudskiego? Autor odpowiada na te i inne pytania.

Zaskakuje polityka Wielkiej Brytanii i Francji wobec naszego kraju; ententa wydała wielkie pieniądze na awanturę w Rosji, natomiast pomoc Polsce w walce z bolszewizmem była symboliczna. Tą niekonsekwencję i krótkowzroczność wykorzystał w ośmieszający sposób Hitler. Norman Davies słusznie zauważa, że państwa zachodnie wolały czekać, aż komunistyczna nawałnica sama przeminie lub zostanie przegnana przez Polaków.
Obie strony konfliktu przedstawione są rzetelnie i obiektywnie, chce się wręcz powiedzieć: "tak, jak było naprawdę". W wielu książkach autorzy manipulują czytelnikiem przedstawiając subiektywne wersje opisywanych wydarzeń. Davies tego nie robi. Nie pozwala emocjom czy sympatiom zawładnąć swoim piórem. Bez ogródek ukazuje błędne decyzje polskiego i rosyjskiego dowództwa, opisuje słabe uzbrojenie, dezercje itp. Dla mnie osobiście najciekawsze fragmenty książki to zakulisowe działania i ich wpływ na toczące się wydarzenia, a zwłaszcza nieudolna gra dyplomatyczna prowadzona przez ententę względem Polski i Rosji.

Pozycję "Orzeł biały, czerwona gwiazda. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920" warto nie tylko przeczytać, ale także mieć w swojej biblioteczce. Podane tam fakty historyczne zawsze się przydadzą, gdyż ich znajomość pozwoli na zrozumienie kolejnych wydarzeń w historii świata, będących niejako następstwem opisywanych przez Normana Daviesa. Każdy Polak powinien coś o nich wiedzieć. Mam też cichą nadzieje, że książka zmieni pogląd zachodnich historyków na tę chlubną część polskiej historii.