Temat władzy ustawodawczej w I Rzeczpospolitej stanowi niewyczerpane źródło anegdot, powiedzeń, ale także – przywar i wad, których naśladowania powinniśmy się wystrzegać. Problem ten obszernie porusza monografia Marka Boruckiego zatytułowana "Sejmy i sejmiki szlacheckie".

Autor nakreśla w niej historię tego organu władzy od zamierzchłych, przedpiastowskich początków aż po upadek Polski – będący wielkiej mierze konsekwencją jego poczynań. Sejmiki wywodzą się z wieców plemiennych, które były w początkowym stadium rozwoju państw ośrodkiem władzy.

Z czasem utrwalił on zwyczaj wybierania na czas ważnych, dziejowych wydarzeń, a także obrony terytorium – wodza, posiadającego pełnię kompetencji wiecu. Urząd ten przekształcił się potem w dziedziczną funkcję księcia, a potem – monarchy. Wiec stracił znaczenie, był potrzebny tylko jako ułuda stanowienia władzy przez lud.

W Polsce wybitnie zreformowane wiece – sejmiki, zyskały znaczenie w czasach Ludwika Andegaweńskiego i Władysława Jagiełły – od 1404 roku. Jego dalszy rozwój, typy (walny, konwokacyjny, elekcyjny, gospodarczy, ziemski, konfederacyjny) postanowienia, sposób obrad, działalność, ale także – jakość ludzi, którzy w nim uczestniczyli – opisuje książka w sposób dokładny i rzetelny.

Borucki, niepozbawiony humoru, kreśli obraz postępującej degrengolady, anarchii i upadku obyczajów. Pokazuje króla i magnatów, zabiegających o względy "gołoty", szlachty bez posesji. Przytacza również wiele scen z obrad sejmów i sejmików, uwydatniając tym samym pozytywne – i negatywne cechy szlachciców.

Dzieło napisane jest przystepnym stylem, Borucki nie nadużywa specjalistycznej terminologii, aczkolwiek pewien jej zasób należy opanować (pomoże w tym słowniczek na końcu książki). Problemy są rozplanowane właściwie, dzięki czemu czytelnik ma pełniejszy wgląd w wiedzę autora, a jednocześnie - pozwala mu to łatwiej zrozumieć realia rządzące tamtą, niezwykle ciekawą epoką.

Polecam tą książkę, jako skarbiec wiedzy, z którego czerpać powinni wszyscy zainteresowani historią, ale także – ci zakochani w sarmatyzmie – ku przestrodze – i humaniści wszelkiej próby.