![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||
![]() |
Index książek > Przeczytaj o książce Opowieści przebrane
Przemyślana przebierankaKiedy 17 marca 2006r. miałem okazję wyczekiwać na pojawienie się Wojciecha Kuczoka w Bibliotece Miejskiej w Nowej Soli zastanawiało mnie jaką jest osobą. Znałem go jedynie z powieści "Gnój" i filmu "Pręgi" Małgorzaty Piekorz. Z tego drugiego jako autora scenariusza i roli epizodycznej. Dlatego zdawał mi się jawić jako autor tylko poważnych treści. Gdy jednak zasiadł na swoim miejscu i zaczął czytać opowiadanie "Ttadzik" (ze swojego pierwszego zbioru "Opowieści słychane") odkrył się przede mną "wczesny" Kuczok - autor dowcipny, szczery, frywolny, przewrotny, groteskowy oraz pozbawiony eteryczności, natchniony erotyzmem lat młodzieńczych, pobudzający wręcz zmysły czytelnika, sięgający po regionalizmy góralskie żongler neologizmami.
Nie bez kozery po wydaniu "Opowieści słyszanych" nazwano pisarza "gwiazdą literacką z przyszłością", a wydane trzy lata później "Szkieleciarki" potwierdziły trafność opinii na temat geniuszu literackiego Kuczoka. Wydane w 2006r. "Opowieści przebrane" zawierają "przemyślanie" wybrane opowiadania z dwóch wyżej wymienionych tytułów. Przeplatanka historii zaczyna się od mocnego uderzenia - opowiadania "Dioboł", które może być kojarzone jako preludium do późniejszego dzieła Kuczoka, jakim jest "Gnój". W obu przypadkach kluczowym motywem jest relacja: apodyktyczny ojciec-dorastający syn. Jego ewenementowa budowa opiera się na eliminacji kropek. Znakami przestankowymi są jedynie przecinki, które oddzielają między sobą zarówno część narracyjną w trzeciej osobie, jak i wypowiedzi (odejście od formy dialogowej), nadając całości żywe tempo i poczucie braku miejsca na złapanie tchu. Całe opowiadanie jest jednym wielkim zdaniem bez początku, z kropką wieńczącą całość, symbolizującą jednocześnie koniec żywota bohatera. W podobnej konwencji utrzymany jest "Winniczek", lecz jego frywolna treść zupełnie odbiega od "Dioboła", swoim charakterem traktując o pożądaniu kobiecego ciała. To jeden myślowy słowotok przerywany krótkimi dialogami. Kolejne opowiadanie obrazuje charakter drugiego tomu opowiadań, mianowicie "Szkieleciarek". "Cobyś widzioł…" jest zabawą w ukazanie w sposób dosłowny tego, co traktujemy przenośnie (podobnie "Ikra Boża", "Malizm reagiczny"). Ponadto dominującą rolę w historiach tego typu, odgrywa obnażanie tajników ludzkiej psychiki. Realizm często nie ustrzega się elementów fantastycznych. Pisarz nie stroni od zacierania się fikcji z rzeczywistością. Kuczok porusza całą gamę sposobów na nowatorskie pisanie. Oprócz techniki zawartej w wymienionych "diobole" i "Winniczku" może to być wprowadzenie różnych stylów językowych od slangu szkolnego przez język potoczny, kolokwializmy po gwary: śląską oraz góralską ("Ttadzik", "Chłopowiadanie" "Pieron ognisty" "Cobyś widzioł…"), notabene bardzo bliskie Kuczokowi. Język występujący w "Opowieściach przebranych" jest więc prawdziwszy ludzkiej mowie niż może się wydawać. Wypowiedzi mogą być zarówno wplecione w zdania, ukazane w nawiasach, w cudzysłowach czy w typowej formie dialogu. Skróty imion i nazwisk to odcięcie się od nadania zdrobnień lub stwardnień. Czytelnik sam ocenia po przedstawionym portrecie czy do Tad. odnieść się jak do Tadeusza czy Tadka. K. Nędza z opowiadania "Zianie" to personifikacja pojęcia rozpaczy i bezradności. Takiej, gdzie jest miejsce na upragnioną, lecz niedostępną miłość. Kuczok jako prozaik wędruje pomiędzy różnymi formami narracji, by oddać jak najlepiej punkt widzenia poruszanej kwestii. Często dominuje forma "ja" i "moje" emocje, i przeżycia. Wydarzenia oceniane z "mojego" punktu widzenia dają subiektywny obraz rzeczywistości. Taka metoda pozwala wręcz poczuć emocjonalne wnętrze bohatera. Ocena zdarzeń przecież zależna jest od każdego człowieka z osobna. Jego język przepełniony jest słowotwórstwem i połączeniami wyrazowymi zarówno w treści opowiadań, jak i w samych tytułach. To istne kalambury, tworzące ze znanych słów nowe sformułowania lub nadające im nowe znaczenie. Każdemu jednoznacznie kojarzy się np. słowo "winniczek", ale wnikliwemu i spostrzegawczemu czytelnikowi jawi się jako adekwatność dla opatrzonej tym tytułem treści. Równie wymowną kombinacją słowną jest wyrażenie "szkieleciarki". Neologizmy pojawiają się również by podkreślić emocje, które towarzyszą bohaterom w stosunku do drugiej osoby ("oburzono-zdziwiono", "zadowolono-przyjemnie", "przymrużenie-rozchylenie"). Autor obnaża tym sposobem ludzkie emocje w danej chwili. Ważne jest tu i teraz. Dwa nieco różniące się między sobą zbiory dały materiał do "przebrania", by uzyskać jeden spójny zbiór, którego zawartość ukazuje przemianę twórczości z realistycznej do realistyczno-fantastycznej. Materiał, którego motywem przewodnim jest miłość. Z opowiadania na opowiadanie realizuje proces dojrzewania człowieka dotyczący tego uczucia, przechodząc od bohaterów pokroju dziecka po postaci młodzieńcze, aż po dorosłe. Punkt widzenia miłości na przestrzeni lat niby się zmienia od prostej fascynacji po potrzebę bliskości, lecz niezmienna jest obecność namiętności, tej potrzeby fizycznej, rozkosznej, dopełniającej. Czasami jak w opowiadaniu "Winniczek" objawia się jedynie w czystym pożądaniu. Kuczok obnaża nasze najskrytsze żądze. Człowiek zagubiony w pytaniach, na które nie znajduje odpowiedzi: "Kochasz mnie?", "A ty?", często skrywający swe uczucia przed bliskimi, zarówno w wieku młodzieńczym (w obawie przed rodzicami) jak i w dorosłym (w obawie przed współmałżonkiem). Zbiór można określić mianem eksperymentalnych zmagań Wojciecha Kuczoka z pisarstwem. Czy w tworzeniu z językiem polskim można coś jeszcze wymyślić? Zdawałoby się, że trudno przebić szaleństwo form połączonych z przejmującą i wnikliwą obserwacją otaczającej nas rzeczywistości. Zarówno tej fizycznej, jak i niematerialnej. Dorota Masłowska w ubiegłym roku udowodniła, że ramy pisarskie można w dalszym ciągu łamać i to również z artystycznym sukcesem. Pokuszę się o skwitowanie stwierdzeniem, że finezja młodości nie zna granic. Zobacz komentarze do tej książki [0]
| ||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||