"Katherine" - pierwsza powieść Anchee Min jest książką, w której fikcja literacka w bardzo znaczący sposób opiera się na osobistych doświadczeniach autorki.


Tematem jest zderzenie dwóch światów: Chin i Ameryki. Akcja rozgrywa się na początku lat osiemdziesiątych XX wieku w Szanghaju. Narratorka powieści - Zebra i jej znajomi z Instytutu Języków Obcych - to przedstawiciele Chin rządzonych przez partię komunistyczną, ciągle będących pod wpływem "rewolucji kulturalnej" z czasów Mao Zedonga. Jest to świat ludzi stłamszonych przez władzę dążącą do regulacji wszystkich dziedzin życia. Ludzi pozbawionych godności i marzeń, tworzących społeczeństwo zakłamania. Trudno uwierzyć, jak bardzo chore struktury może budować indoktrynacja, ale taka właśnie jest współczesna historia Chin.


Po drugiej stronie jest Katherine - amerykańska nauczycielka, która jest ucieleśnieniem tego innego świata - swobody i wolności osób mogących mieć swoje własne poglądy i życie prywatne.


Katherine staje się przedmiotem fascynacji, zasiewając ziarna niepokoju w chińskich sercach. Jest piękną, wolną kobietą, która lubi podkreślać swoją urodę, tańczyć i słuchać rozrywkowej muzyki, często się śmieje, pełna optymizmu i wiary. Uczniowie podziwiają ją, z pewną niezdarnością pragnąc poznać to, co inne.


Bohaterowie powieści wikłają się w skomplikowane emocjonalne związki; jednym z nich jest przyjaźń między Katherine a Zebrą. Kobiety próbują się zrozumieć, mimo, że tak diametralnie się różnią. Zebra jest pełna namiętności i pasji w opisywaniu swoich uczuć. Katherine jest dla niej jedynym promieniem słońca w nieszczęśliwym codziennym życiu. Ale z drugiej strony Chinka odnosi się też wrogo do swojej nauczycielki, może to zazdrość, a może po prostu przesiąknięcie chłodem, gniewem i brakiem zaufania charakterystycznym dla chińskiego społeczeństwa.


Początkowo na powieść składają się wspomnienia Zebry ukazujące początki życia razem z Katherine. Później akcja nabiera rozmachu, dochodzi do dramatycznych wydarzeń. Swobodne zachowanie Katherine sprowadza na nią i na Zebrę sprzeciw i represje ze strony partii. Wszystko obraca się na niekorzyść, stajemy się świadkami tragizmu chińskiej rzeczywistości. Ale odkrywamy też upór i determinację. Zebra znajduje w sobie siłę, aby walczyć o swoją przyszłość, o lepsze życie - z dala od Chin, które mogą jej zaoferować tylko codzienność w obozie pracy. A ta walka jest naprawdę bardzo trudna.


Język Anchee Min jest bardzo poetycki, pełen oryginalnych przenośni, wyrażeń. Odzwierciedla chiński sposób patrzenia na świat. Min tworzy niebanalny nastrój - pełen emocji, ale nie ckliwy. Jej obrazy nie są takie łatwe do zrozumienia - i to sprawia, że są ciekawsze, bardziej egzotyczne.


Anchee Min jest autorką autobiografii "Czerwona Azalia". W jej losach widać podobieństwo do tego, co przytrafia się Zebrze. Przede wszystkim mam na myśli wątek bliskiego związku między dwiema kobietami - będącego czymś więcej niż przyjaźń - wzajemną fascynacją, uzależnieniem emocjonalnym.


Powieść "Katherine" warto przeczytać choćby ze względu na przedstawiony w niej obraz społeczeństwa chińskiego. To książka prawdziwa i szczera, trudna, ale czarująca swoim liryzmem.