Index książek > Przeczytaj o książce

Wytwórca makaronu


    info
Autor:
   Jian Ma
Wydawnictwo:
   Wydawnictwo Literackie
ISBN:
   978-83-08-03936-6
Rok wydania:
   2007
Liczba stron:
   244
Cena:
   29 zł
Kategoria:
   Inne

Ocena recenzenta:

8 / 10

Ocena użytkowników (Głosów: 2)

8 / 10



Twoja ocena to
 /10 

    ksiazka

Iluzoryczne życie marionetek


Akcja Wytwórcy makaronu rozgrywa się w komunistycznych Chinach. Koniec lat 70. XX wieku dla chińskiego społeczeństwa to między innymi wprowadzenie „polityki otwartych drzwi”, która stanowi jedną z osi narracyjnych utworu Ma Jiana. „Zawodowy pisarz” otrzymuje intratne zadanie od partyjnych urzędników – ma spisać (stworzyć, wy-tworzyć, wy-kreować) historię człowieka, który stanie się w świadomości Chińczyków współczesnym bohaterem godnym naśladowania, na wzór Lei Fenga, żołnierza uosabiającego bezinteresowność i bezgraniczne poświęcenie.

„Zawodowy pisarz” wraz z „Zawodowym Krwiodawcą” robią „przegląd” postaci, które mogłyby stać się drugim Lei Fengiem. Wszystko byłoby pięknie, gdyby nie drobny, acz istotny fakt – (nie)rzeczywistość chińskiego komunistycznego państwa podsuwa obrazy samych degeneratów, życiowych nieudaczników, frustratów i nieszczęśników. Ot, pierwszy z brzegu pojawia się „Mistrz Ceremonii”, czyli… właściciel prywatnego (sic!) krematorium, by następnie ustąpić miejsca „Aktorce” popełniającej spektakularne samobójstwo na scenie. Obok zjawia się wyuzdany i nienasycony redaktor czasopisma literackiego, uwodzący młode adeptki literatury. Nie brak także „Ulicznego Pisarza”, który formułuje między innymi listy miłosne czy donosy, a sam pozostaje nieszczęśliwie zakochany (o ile można ten stan nazwać „zakochaniem”). Jako osobliwe dopełnienie „Aktorki” pojawia się kobieta o obfitym biuście, zaszczuta i zniszczona przez plotki i obmowy współpracownic. Następnie poznajemy ojca, który chce pozbyć się upośledzonej córki, aby otrzymać szansę na spłodzenie syna (wszak „polityka jednego dziecka” zakłada ścisłą kontrolę urodzin, a wróżbici przepowiedzieli, że urodzi mu się kolejna córka…). Galerię postaci „puentuje”… gadający pies (o imieniu „Ocalony”), przypominający bardziej psa-filozofa (czy quasi-filozofa), przyglądającego się z niesmakiem ludzkim nieetycznym poczynaniom.

Warto zwrócić uwagę przede wszystkim na budowę Wytwórcy makaronu. Konstrukcja nie przypomina typowej powieści. Poszczególne rozdziały to raczej odsłony, sceny czy akty, w których dominującą rolę odgrywa jeden z wyżej wymienionych „bohaterów”, będący swoistą odmianą współczesnego Lei Fenga, wyzbytego małostkowości, chytrości i skorego do poświęceń. Niemniej jednak kolejne postacie wydają się być ze sobą powiązane (niczym marionetki sznurkami) nie tylko poprzez „Zawodowego Pisarza” oraz „Zawodowego Krwiodawcę”. Drogi bohaterów przecinają się, chociaż nie wpływają oni na swój los w decydujący sposób.

Wytwórca makaronu przywodzi na myśl raczej sztukę teatralną, niż powieść sensu stricto. Co istotne, dominują: czas teraźniejszy oraz praesens historicum. Jesteśmy zatem w wiecznym „teraz”, wszystkie zdarzenia permanentnie się powtarzają, nigdy się nie kończąc, bo nawet śmierć niczego nie przesądza (jeśli postacie rzeczywiście wierzą w reinkarnację). Ma Jian uzupełnia wypowiedzi bohaterów krótkimi „wskazówkami” odnośnie „dekoracji”, co przypomina, oczywiście, swoiste didaskalia. „Aktorka”, jedna z bohaterek, sama pisze sztukę teatralną – mamy zatem do czynienia z osobliwym dramatem w dramacie czy – szerzej – (mikro)teatrem w (makro)teatrze (świata).

Ma Jian posługuje się językiem kolokwialnym, codziennym, językiem „ulicy”, często zwulgaryzowanym, dystansującym i odrzucającym. Nie brak niewielkich wstawek quasi-poetyckich. Narratora nie jesteśmy w stanie utożsamić z „Zawodowym Pisarzem”. Trudno też go dookreślić, bowiem wymyka się na każdym kroku, zasłaniając najczęściej mową pozornie zależną. Z jednej strony język i terminy, którymi posługuje się narrator, świadczą o jego dogłębnej wiedzy na temat opisywanej rzeczywistości. Z drugiej jednak strony narrator często kpi i żartuje, wprowadza „czarny humor”. Nierzadko posługuje się hiperbolą, groteską. Wszystko to ma na celu najpewniej wierne odmalowanie absurdów komunistycznego „raju na ziemi”, radosnego kraju szczęśliwych obywateli.

Tytuł utworu (otwierający wiele dróg interpretacyjnych) przywodzi na myśl masową produkcję, zazwyczaj tandetną, długą, w gruncie rzeczy nieprzydatną i nikomu niepotrzebną. „Makaron” staje się osobliwym symbolem produkcji nowego człowieka – człowieka podporządkowanego Partii. Kim zatem jest „wytwórca” (wy-twórca, a nie „stwórca”) owego „makaronu”? Czy naprawdę jest nim – jak się wydaje w pierwszym momencie – komitet partyjny? A może… narrator? Kto powołał do iluzorycznego życia marionetek bohaterów, kolejno wcielających się w rolę współczesnego Lei Fenga? Na te pytania (i wiele innych) odbiorca utworu Ma Jiana będzie musiał odpowiedzieć sobie sam.

W Wytwórcy makaronu otrzymujemy gorzko-ironiczny obraz chińskiej (nie)rzeczywistości ludzi samotnych, niezdecydowanych, pozbawionych własnego zdania, miotających się między tym, co powie Partia, a nieśmiałą próbą wyartykułowania tego, co czują gdzieś w środku (niekoniecznie na dnie serca). Jedyną drogą ucieczki (pozornym wyjściem z błędnego koła) zdaje się być… śmierć. Ale czy śmierć rozwiąże jakiekolwiek problemy?



Autor: Luiza Stachura   Data: 13.11.2010



Zobacz komentarze do tej książki [0]

    autor
Jian Ma

Chiński Kundera?


Jian Ma urodził się 18.08.1953 roku, jest chińskim pisarzem, malarzem, fotografikiem, często nazywanym „chińskim Kunderą”. Co istotne, w przypadku chińskich i koreańskich (rzadziej japońskich) artystów stosuje się zapis: nazwisko poprzedza imię, zatem Ma Jian ("Ma" jest nazwiskiem). W 1986 roku, w związku z zakazem publikacji, wyjechał do Hongkongu, a następnie w 1997 roku do Niemiec, by zamieszkać od 1999 roku w Anglii, gdzie przebywa do dzisiaj. Uwagę i zainteresowanie krytyki wzbudził w 2006 roku, kiedy ukazało się angielskie tłumaczenie jego debiutanckiego utworu – zbioru opowiadań, których akcja rozgrywa się w Tybecie – "Stick Out Your Tongue". Do tej pory wydał cztery książki, spośród których "Czerwony pył" został nagrodzony Thomas Cook Travel Book Award. Co ciekawe, laureat literackiej Nagrody Nobla z 2000 roku, Gao Xingjian, uważa Ma Jiana za jednego z najodważniejszych i najbardziej interesujących współczesnych chińskich pisarzy.




nick
 
haslo   
nowe konto     

Wyszukiwarka Top 20 Ksišżki
 
ˆ 2005-2015 Papierowe Myśli Design&engine Mateusz Płatos