Niedawno na łamach vortalu podsumowując jeden z tytułów wspominałem, że dobra książka to przede wszystkim taka, która nie pozwala o sobie zapomnieć, chodzi za nami jak smak dobrej czekolady, jej kartki są pożółkłe od częstego przewracania palcami, wędruje pomiędzy naszymi przyjaciółmi i zajmuje należne miejsce na półce.

Pierwsze wydanie zbioru opowiadań napisanych w latach 1950-1968, zestawionych pod wspólnym tytułem "Witajcie w małpiarni" autorstwa amerykańskiego pisarza niemieckiego pochodzenia, pomimo że do arcydzieł nie należy i wiele treści ulatuje z pamięci po kilku dniach, jest godzien pochwały za oryginalność, poczucie humoru i zaskakujące zakończenia większości opowiadań.

Konstrukcja opowiadań opierająca się na formie zakończenia, którego treść wyprowadza na manowce czytelnika, spodziewającego się innego potraktowania przez bohaterów przedstawionej sprawy owszem sprawdza się, bo mile zaskakuje, ale po kilku tytułach staje się uprzedzeniem przed następnymi rozdziałami-opowieściami, a niezwykła oryginalność i fascynująca fabuła towarzyszy aż do końca jedynie tytułom surrealistycznym zachowującym swoją finezyjność, duże poczucie humoru, gdy reszta staje się zbiorem przeciętnych treści.

Przyoblekanie opowiadań w charakterystyczny czarny humor autora przypomina zamaczanie dużej bułki w misce z mlekiem, którego z dalszym kęsem ubywa znacznie szybciej niż zjadanego pieczywa, a ponownie przybywa po dolewce, podkreślając, że gdzieś po drodze ulatuje środek książki.

Zbiór zawiera przeplatankę historii postmodernistycznych czy też s-f z obyczajowymi. W opowiadaniach z pierwszych dwóch gatunków poruszających kwestię ludzkiej kondycji w przyszłości i istotnych problemów natury etycznej, opierając się na osobistych przekonaniach autor na przekór kryje się pod innym bohaterem. Trzeba zaznaczyć, że w kilku historiach sprawiających wrażenie autentycznych wydarzeń z jego życia (o fikcyjności ich treści jak i postaci świadczy wyjaśnienie na czwartej stronie) posługuje się narracją w pierwszej osobie liczby pojedynczej.

Vonnegut znany jest z poglądów lewicowych, antywojennych i dbałości o etykę, co objawia w swoich historiach futurystycznych. W wizjach przyszłości umieszcza jednostki zbuntowane, chodzące swoimi ścieżkami, oryginalne i budzące sympatię. Nie ma tu postaci jednoznacznych, hermetyzm dla Vonneguta nie istnieje. Bohaterowie nie są nieczuli na zmieniające się wokół ich zjawiska, dlatego każda ich decyzja ma ważne znaczenie zarówno dla nich samych jak i otaczających ich ludzi. Duża rolę odgrywają w opowiadaniach kobiety, zarówno jako jednostki jak i społeczność. Autor podkreśla ich kluczową rolę jako matki, żony, kochanki, których istnienie ma znaczący wpływ na rodzaj męski. Płeć piękna jest jednocześnie uwodzicielska i kochająca, ale i niewdzięczna oraz zawistna. Pisarz szczególną uwagę przywiązuje do niehumanitarności wojny ( Dipis , Raport w sprawie efektu Barnhouse’a ) i bezwzględności systemów totalitarnych ( Harrison Bergeron , Szach królowi ), zaś tytułowe Witajcie w małpiarnii jest niejednoznacznym stosunkiem do miłości fizycznej. Pies Edisona jest satyrą na ludzi nielojalnych i uczy pokory i szacunku wobec zwierząt. O pięknie miłości opowiada w W długim spacerze do zawsze oraz EPICAC-u .

Pochlebstwa autorstwa dzienników opiniotwórczych na okładce książki wywindujące Vonneguta do rangi mistrza są może na wyrost, ale nie pogardzę następnymi tytułami tego autora, jeśli będę miał okazję po takowe sięgnąć. Zbiór historii mniej lub bardziej prawdopodobnych zaserwowanych przez Amerykanina zaskakuje jedynie za pierwszym razem i jest tytułem, który nie zaliczam do tych, z którymi nie można się rozstać. Polecam lubiącym lekki uśmiech, ale i ceniącym dużą wyobraźnię pisarza.

Zdecydowanie bliższa mojemu sercu jest satyra i humor rodzimych autorów takich jak Janusz Głowacki czy Andrzej Sapkowski, być może, dlatego, że odnoszą się do naszej najbliższej i teraźniejszej rzeczywistości (choć ten drugi w sposób alternatywny), ale każdy naród ma swoją naturę i inne poczucie humoru.