Index książek > Przeczytaj o książce

Zmiany społeczne w Japonii w XIX i XX wieku. Wybrane zagadnienia


    info
Autor:
   Elżbieta Kostowska-Watanabe, Beata Bochorodycz, Stanisław Meyer, Karol Żakowski, Iwona Merklejn, Grażyna Kramm
Wydawnictwo:
   Universitas
ISBN:
   97883-242-1603-1
Rok wydania:
   2012
Liczba stron:
   496
Cena:
   49 zł
Kategoria:
   Inne

Ocena recenzenta:

9 / 10

Ocena użytkowników (Głosów: 0)

Brak



Twoja ocena to
 /10 

    ksiazka

Od Meiji do Heisei


Jak to bywa w przypadku prac naukowych, Zmiany społeczne w Japonii w XIX i XX wieku. Wybrane zagadnienia pod redakcją Elżbiety Kostowskiej-Watanabe nie przyciągają przygodnych, chwilowych i sezonowych miłośników Kraju Wschodzącego Słońca. A powinny w zasadzie zainteresować tych, dla których Japonia jest krajem fascynującym – nie tylko japonistów i studentów filologii japońskiej. W tych publikacjach bowiem znajduje się to, czego brakuje w większości książek quasi-eseistycznych o Japonii, relacjach z wypraw na „egzotyczne” wyspy, mniej bądź bardziej sensacyjnych opowiastek z podróży do Kraju Kwitnącej Wiśni – a mianowicie rzetelne opracowanie wybranych aspektów „japońskości”, umożliwiające zrozumienie złożoności społeczeństwa japońskiego.

 

Tym, co bezsprzecznie wyróżnia ten tom, jest stosunkowo bardzo szeroka panorama Japonii, a konkretnie zmian zachodzących w mentalności Japończyków. Przemiany, fluktuacje, przeobrażenia dotyczą nie jedynie świata sztuki i literatury, ale przede wszystkim obyczajowości, która wpływa (bez)pośrednio na kolejne transformacje struktury japońskiego społeczeństwa, determinując światopogląd i spojrzenie na różnorodne obszary działalności człowieka, w tym technologiczne i artystyczne dokonania. Teksty w książce ułożone zostały z uwagi chronologię opisywanych zjawisk i przekształceń – począwszy od przejścia z okresu szogunatu do ery Meiji (koniec XIX wieku), skończywszy na społeczeństwie informacyjnym epoki postindustrialnej (XXI stulecie). Wykorzystana przeze mnie w tytule epoka Heisei zainaugurowana została w 1989 roku i trwa do dziś.

 

Społeczeństwo, polityka, informacja

 

Tom otwiera tekst Elżbiety Kostowskiej-Watanabe, w którym autorka przybliża przemiany ustrojowe w epokach Meiji (1868-1912; próba szybkiej modernizacji na wzór Zachodu) oraz Taishō (1912-1926; dominacja biurokratycznych przepisów) – obie ery stanowią, wedle autorki, dobrą ilustrację społeczeństwa pogrążonego w traumie kulturowej, toteż Kostkowska-Watanabe z tej perspektywy przygląda się i analizuje zmiany społeczne w Japonii. Wpierw jednak badaczka prezentuje specyfikę życia i funkcjonowania Japończyków w okresie szogunatu Tokugawa (1603-1868), który – generując kolejne (mentalne i społeczne) problemy – silnie oddziaływał na zmiany ustrojowe Japonii, modernizację kraju w czasie Meiji, tworzenie zrębów nowego społeczeństwa i kształtowanie „nowych Japończyków”.

 

Japonia XXI wieku jest krajem wielokulturowym, a jej społeczeństwo tworzy nadspodziewanie złożoną strukturę narodowościową [s. 227] – tak swój artykuł (Instytucja obywatelstwa w Japonii a status mniejszości etnicznych i narodowych) rozpoczyna Stanisław Meyer, by za chwilę podać dane statystyczne z 2007 roku, które wskazują na 2,152 mln obcokrajowców z prawem stałego lub czasowego pobytu (prym wiodą Chińczycy, Koreańczycy i… Brazylijczycy, Filipińczycy, Peruwiańczycy [sic!], dopiero w dalszej kolejności – Europejczycy i obywatele Stanów Zjednoczonych. Nie zamyka to jednak liczby obcokrajowców, bo doliczyć należy także około 90 tysięcy nielegalnych imigrantów oraz 84 tys. amerykańskich żołnierzy i personelu cywilnego (…) których status regulują odrębne przepisy. [s. 227-228] Badacz zwraca uwagę na złożoność struktury etnicznej japońskiego społeczeństwa, wskazując między innymi na: 1,3 mln mieszkańców Okinawy, 23 tys. społeczność Ajnów czy wreszcie imigrantów japońskiego pochodzenia (nikkei). Co ważne, rządowe statystki pomijają także społeczność japońskich pariasów burakumin – potomków dawnej kasty „podludzi” eta i hinin – która burzy mit harmonii i jednorodności społeczeństwa Japonii. [s. 228] Przybliża autor japońską instytucję obywatelstwa – rejestry, kosekinieobecność w rejestrach oznacza brak praw politycznych, ograniczone prawo cywilne oraz utrudniony dostęp lub brak dostępu do przywilejów socjalnych [s. 240] (sic!) – oraz przynależność państwową. Następnie prezentuje kolejne mniejszości: Okinawiańczyków, Ajnów, zainichi (Koreańczycy zamieszkujący w Japonii, Koreańczycy japońscy), burakumin, nikkei (jakkolwiek w artykule autor skupia się tylko na imigrantach zarobkowych z Ameryki Południowej). Pisze wreszcie Meyer o niechęci społeczeństwa i zachowawczości polityków względem mniejszości etnicznych i narodowościowych w Japonii, jakkolwiek zaznaczając postępującą zmianę światopoglądu japońskiego społeczeństwa.

 

Kolejna badaczka, Beata Bochorodycz, zajmuje się analizą rozwoju organizacji pożytku publicznego w Japonii od lat 70. XX wieku. Od tego okresu bowiem na arenie międzynarodowej działa japońskie NGO (non-governmental organization). Pierwszy etap (do 1990 roku) to wynik presji międzynarodowej, drugi zaś (od roku 1990) – wpierany był przez centralne władze Japonii. Natomiast Karol Żakowski w tekście Mechanizm „sztucznej zmiany władzy” w Partii Liberalno-Demokratycznej dokonuje analizy zasad funkcjonowania „sztucznej zmiany władzy”, a także śledzi jej ewolucje w czasie na przykładzie Partii Liberalno-Demokratycznej, która utrzymywała się przy władzy prawie nieprzerwanie od 1955 do 2009 roku.

 

Publikację zamyka artykuł Iwony Merklejn Od społeczeństwa medialnego do społeczeństwa informacyjnego. Kierunki zmian w świecie japońskich mediów na przełomie XX i XXI wieku. Badaczka zajmuje się mediami i technologiami, których nadrzędnymi funkcjami są komunikacja międzyludzka oraz przekazywanie aktualnych informacji, głównie Internet, telefony komórkowe, prasa tradycyjna i elektroniczna, japońska telewizja publiczna i cyfryzacja. Nie jest to, co ważne, tekst o popkulturowym wykorzystywaniu nowych technologii.

 

Wierzenia i literatura

 

W artykule Zmiany wierzeń i obrzędów religijnych japońskich społeczności wyspiarskich Grażyna Kramm skupia się na zaprezentowaniu życia mieszkańców małych wysp, ze szczególnym uwzględnieniem religijnych rytuałów i znaczenia lokalnych świąt w budowaniu odrębności poszczególnych społeczności. Tym samym badaczka wskazuje na unikalność i specyfikę każdego rejonu. Na potrzeby oznaczenia wysp oddalonych od głównych wysp autorka wybiera japoński termin ritō („odległa wyspa”). Jak można wyczytać w definicji ritō zamieszczonej na stronie internetowej japońskiego Ministerstwa Infrastruktury i Transportu (Kokudo Kōtsushō), za „odległą wyspę” uznaje się wszystkie wyspy poza: Honsiu, Hokkaido, Sikoku, Kiusiu oraz Okinawą. W sumie 6847 japońskich wysp – jak podaje autorka – ze wszystkich 6852 to ritō, z czego 258 to ritō zamieszczane (…). [s. 154] Na przykładzie wybranych wysp badaczka przybliża polskim odbiorcom zmiany zachodzące w obrębie wierzeń i rytuałów religijnych. To jedyny artykuł, przy którym pojawią się barwne fotografie z obchodów miejscowych świąt.

 

Natomiast Aleksandra Szczechla w swoim tekście Literacki obraz kobiety w powieści japońskiej pierwszych dekad XX wieku wskazuje na wpływ dominujących dyskursów na literackie wizerunki kobiet, a także artystyczne modyfikacje modelów genderowej struktury. Jako egzemplifikację zachodzących przemian wybiera powieść z epoki Taishō – Pewna kobieta (Aru onna, 1919) Arishimy Takeo. Możliwość różnych interpretacji – jak zauważa badaczka – sprawia, że Aru onna to tekst, który znajduje się w dynamicznej pozycji dialogicznej zarówno z tradycyjnymi japońskimi ujęciami struktury genderowej, jak i z jej nowoczesnym, kształtowanym przez władze politycznym modelem, ale także z bardziej liberalnymi wzorcami intensywnie asymilowanymi z kultury Zachodu. Jest jednocześnie tekstem, który nie podporządkowuje się łatwo żadnej konkretnej ideologii. [s. 94]

 

Japonia (nie)zmienna

 

Wizerunek Japonii jako krainy ze stali i papieru, efemerycznych gejsz i mieszkańców o „dziwnych” obyczajach jest w Polsce – wbrew pozorom – pogłębiany i utrwalany. Świetnym impulsem do podważenia skostniałych i statycznych portretów Kraju Wschodzącego Słońca zdaje się jedna z najnowszych publikacji Universitas – Zmiany społeczne w Japonii w XIX i XX wieku. Wybrane zagadnienia. Badacze, w większości japoniści, przy wykorzystaniu różnych metodologii, dokonują pogłębionej analizy wybranych aspektów przemian zachodzących w dynamicznej strukturze japońskiego społeczeństwa. To bez wątpienia cenna i ważna publikacja oraz istotny głos w dyskusji o kształcie Japonii XXI wieku.



Autor: Luiza Stachura   Data: 29.10.2012



Zobacz komentarze do tej książki [0]

    autor
Beata Bochorodycz

Japonistka


Japonistka (UAM) i politolog (Uniwersytet Kyushu, Japonia).




Elżbieta Kostowska-Watanabe

Socjolożka


Studia socjologiczne ukończyła na Uniwersytecie Warszawskim, jest doktorem nauk humianistycznych, adiuntem w IS UW, wykładowcą socjologii na Uniwersytecie Chuo w Tokio, Uniwersytecie Rikkyo w Tokio oraz Uniwersytecie Chiba. Obecnie adiunt w Katedrze Etnologii i Antropologii Kulturowej UMK w Toruniu.




Grażyna Kramm

Japonistka


Wykładowca na UAM w Poznaniu.




Iwona Merklejn

Japonistka


Absolwentka japonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, na UW uzyskała tytuł doktora nauk humanistycznych. Studiowała w Japonii na Uniwersytecie Tokijskim, Uniwersytecie Kiusiu i Uniwersytecie Hirosima.




Stanisław Meyer

Japonista i historyk


Japonista, absolwent krakowskiej japonistyki (praca mgr pt. Ryūkyū shobun (Ukaranie Ryūkyū), czyli aneksja królestwa Riukiu przez Japonię, 1998), a także historii na Uniwersytecie Riukiu (2002).




Karol Żakowski

Politolog


Doktor nauk humanistycznyc w zakresie nauk o polityce (2010). Obecnie adiunt w Zakładzie Azji Wschodniej na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politologicznych UŁ.




nick
 
haslo   
nowe konto     

Wyszukiwarka Top 20 Ksišżki
 
ˆ 2005-2015 Papierowe Myśli Design&engine Mateusz Płatos