Index książek > Przeczytaj o książce

Świat jest teatrem


    info
Autor:
   Boris Akunin
Wydawnictwo:
   Świat Książki
ISBN:
   9788377995723
Rok wydania:
   2012
Liczba stron:
   432
Cena:
   35 zł
Kategoria:
   Kryminał/Sensacja

Ocena recenzenta:

7 / 10

Ocena użytkowników (Głosów: 2)

9 / 10



Twoja ocena to
 /10 

    ksiazka

Kryminał omyłek


Świat jest teatrem to trzynasta powieść o radcy stanu, detektywie (prawie) amatorze – Eraście Fandorinie. Akcja rozgrywa się w carskiej Rosji, jest rok 1911. Pięćdziesięciopięcioletni Fandorin musi zmierzyć się z największym przeciwnikiem – samym sobą. Gdy postanowił poddać się „porywającemu procesowi starzenia się”, zjawiła się ona. Miłość do pięknej aktorki teatralnej Elizy Altairskiej-Lointaine uśpi czujność detektywa, uniemożliwiając konstruowanie logicznych ciągów i zestawiania faktów. Bo oto niedoszli amanci i wielbiciele otaczający olśniewającą kobietę giną w nie do końca jasnych okolicznościach. Eliza podejrzewa o morderstwa swojego drugiego męża. Tymczasem Fandorin podąża jednym z dwóch tropów, wiodących w głąb półświatka spekulantów biletowych. Rozwiązanie – jak to zwykle bywa – okazuje się prostsze, niżby się zdawało.

 

Teatr – to życie! I jak każde życie trwa tylko chwilę, jest niepowtarzalne. Drugiej takiej chwili już nigdy nie będzie, nie da się jej zatrzymać i właśnie dlatego jest piękna.

 

Boris Akunin należy do jednych z najbardziej znanych współczesnych autorów powieści kryminalnych, jakkolwiek Świat jest teatrem pozornie odbiega od konwencji kryminału, stając się hybrydą powieściowo-moralitetową. Walka Dobra i Zła wykracza poza teatralne przedstawienie, kierując czytelnika do konstatacji, że cały świat jest jednym wielkim teatrem. Akunin nie dokonuje jednak reinterpretacji toposu theatrum mundi. Wprowadza natomiast teatr w teatrze, multiplikując tym samym przestrzeń (jednym teatrem jest literatura; kolejnym – teatr, w którym występuje Eliza; następnym – sztuka napisana przez Fandorina, dalszym – teatr miłości – a i to nie wyczerpuje wszystkich obrazów teatru). Nieustannie bohaterowie-lalki (za sznurki pociąga Akunin czy… namiętność?) balansują między przypadkiem a Fatum, między grą i scenicznością przestrzeni a naturalnością i szczerością. Trzy płaszczyzny: świat teatru, rzeczywistość oraz miłość, stają się swego rodzaju ilustracjami iluzji, ułudy, gry. Wszystko za sprawą piękna (cokolwiek i ktokolwiek to piękno uosabiać czy prezentować będzie) – niszczycielskiej siły, obiektu pożądania i impulsu do zbrodni. Z rosyjską koncepcją piękna zestawia Akunin jedną z kategorii japońskiej estetyki – yūgen, piękno zamglone, tajemne, które także przywołuje mroczne i krwawe żądze. Czy jednak nie ma innego wyjścia niż śmierć? Jest.

 

„Kryminalność” powieści zasadza się na trzech filarach: postaci detektywa, morderstwach i mylnych tropach. Podczas lektury zdaje się jednak, że to wszystko kamuflaż czy pretekst, by opowiedzieć o ludzkiej psychice i kondycji człowieka na początku XX wieku. Rozwija Akunin kilka wątków. Pisze o awangardowym teatrze „Arka Noego”, w którym ogarnięty manią eksperymentu Noe Stern wciela w życie swoją koncepcję sensacyjności i skandalu (przejawiającą się między innymi w podsycanych niesnaskach między aktorami, śmierci wykorzystywanej w promocji, zerwaniu z konwencją czy wypróbowywaniu ekstremalnych zagrań), by w efekcie zbliżyć się do nowych możliwości, jakie oferuje powstające dopiero kino. Nie pomija pisarz politycznych aspektów czy wreszcie szkicuje panoramę biznesowych (tyleż legalnych, ile na granicy prawa) poczynań Rosjan na początku XX stulecia. Każe Fandorinowi przewidywać losy świata, wkładając w jego usta słowa: Szaleńcy ogarnięci manią wielkości i zachwyceni pięknem własnych koncepcji wysadzą Ziemię w powietrze. Wykorzystuje wreszcie potencjał „japońskości” – wszak 6 lat po zakończeniu wojny rosyjsko-japońskiej zainteresowanie Krajem Wschodzącego Słońca nie malało – każąc Fandorinowi w porywie miłości napisać dla Elizy sztukę teatralną, której akcja osadzona jest w Japonii (jako załącznik czytelnik odnajdzie tekst przedstawienia – niezwykle intrygujący i wciągający; chociaż błędna latynizacja wprowadza trochę zamętu).

 

Świat jest teatrem przypomina swego rodzaju kryminał omyłek. Detektyw pozwala wodzić się za nos. Stan zakochania zaślepia go skutecznie, paraliżuje jego władze umysłowe, blokuje racjonalne myślenie. W dodatku kontakty z ukochaną Elizą kończą się zwykle nieporozumieniami. Podejrzewa, że aktora permanentnie gra, udaje miłość. Eliza zaś kocha Fandorina (na tyle, na ile jest w stanie), chociaż sądzi, że to on z niej szydzi, zwodzi i manipuluje. Efekt rozbicia i labilności potęguje wprowadzenie przez Akunina dwóch punktów widzenia: część wydarzeń relacjonowana jest z perspektywy detektywa, całość uzupełnia punkt widzenia Elizy (obie płaszczyzny przeplatają się, tworząc ciekawą mozaikę stanów emocjonalno-psychicznych).

 

Paradoksalnie jednak świat przedstawiony doskonale wpisuje się w konwencję powieści kryminalnej. Uwypuklenie kolorytu bohemy artystycznej, nakreślenie znakomitych (bo niezwykle schematycznych) ról poszczególnych postaci z trupy „Arka Noego”, zawęża i konkretyzuje grupę podejrzanych (grupę – co istotne – zamkniętą, hermetyczną) – u każdego z bohaterów dominuje zasadniczo jedna cecha. W obręb tej wspólnoty wkrada się detektyw-amator. Początkowo w roli chłodnego obserwatora, z czasem angażującego się coraz bardziej. Na tyle, że (przypadkowo?) krzyżuje plany nieprzeciętnego i obłędnego umysłu.

 

Trzynasta odsłona przygód Fandorina czaruje czytelnika językiem (jakkolwiek pojawiają się niezrozumiałe wtrącenia, na przykład „spicz” zamiast „przemówienie”) – żywym, starannym, bez licznych kolokwializmów. Na uwagę zasługuje nie tylko konstrukcja (paralelnie opowieści Fandorina i Elizy), ale i niebanalne sylwetki dwóch postaci: detektywa oraz jego służącego – Japończyka Masy.

 

Świat jest teatrem to wciągająca i inteligentna powieść (kryminalna).



Autor: Luiza Stachura   Data: 21.11.2012



Zobacz komentarze do tej książki [0]

    autor
Boris Akunin

Rosyjski japonista


Boris Akunin, właśc. Grigorij Szałwowicz Czchartiszwili – ur. 20 maja 1956 w Zestaponi, pisarz rosyjski pochodzenia gruzińskiego, eseista, tłumacz z języka japońskiego, autor kryminałów rozgrywających się w realiach carskiej Rosji.




nick
 
haslo   
nowe konto     

Wyszukiwarka Top 20 Ksišżki
 
ˆ 2005-2015 Papierowe Myśli Design&engine Mateusz Płatos