Index książek > Przeczytaj o książce

Pamiętniki


    info
Autor:
   Władysław Mickiewicz
Wydawnictwo:
   Iskry
ISBN:
   978-83-244-0211-3
Rok wydania:
   2012
Liczba stron:
   1012
Cena:
   95 zł
Kategoria:
   Biografia

Ocena recenzenta:

10 / 10

Ocena użytkowników (Głosów: 0)

Brak



Twoja ocena to
 /10 

    ksiazka

Przechadzka po ogrodzie cieni


Każdy wielki człowiek jest zagadką, nad rozwiązaniem której pracują pokolenia (…). [s. 961]

 

W 2012 roku ukazała się dopiero druga edycja Pamiętników Władysława Mickiewicza, najstarszego syna Adama Mickiewicza i Celiny Szymanowskiej. Trzy tomy wspomnień po raz pierwszy wydano w roku 1926 (I tom obejmujący lata 1838-1861), roku 1927 (II tom – lata 1862-1870) oraz 1933 roku (ostatni tom – lata 1870-1925). Całość opublikowano w wydawnictwie Gebethner i Wolff. W obecnej edycji Pamiętników zachowano otwierającą pierwszy tom przedmowę syna poety oraz zamykający trzeci tom tekst poświęcony Władysławowi, a napisany przez bibliotekarza, bibliofila i bibliografa Stanisława Piotra Koczorowskiego (1888-1958). Koczorowski był także, wraz z Aurelią Wyleżyńską, autorem przekładu napisanych w języku francuskim wspomnień syna poety, któremu nadmiar zajęć nie pozwolił (…) zabrać się do tłumaczenia [s. 19]. Druga edycja Pamiętników to – o czym należy pamiętać – ogrom pracy Marka Troszyńskiego.

 

Pamiętniki winny być pisane z dnia na dzień, inaczej stają się podobne romansom. Wrażenia bardzo silne w chwili ich odczuwania rozpraszają się, pozostawiając ślad niewyraźny, chronologia staje się niepewną, rzeczy czytane łączą się z widzianymi. Ale rzadko można wszystko zapisywać w odpowiedniej chwili i wystarcza, by zapamiętać z przeszłości dość interesujących szczegółów, dzięki którym czytelnik przebaczy autorowi kilka błędów i kilka opuszczeń. [s. 21]

 

Władysław Mickiewicz wiele miejsca poświęca idei spisywania wspomnień, kronikarskiej wierności, konieczności opuszczania fragmentów dotyczących bardzo prywatnego życia. Pragnieniem moim – stwierdzi na początku pierwszego tomu Pamiętnikówjest nadać kształt pewnym obserwacjom wywołanym przez pewnych ludzi i wypadki. Chciałbym móc mówić o innych, a nie o sobie. Im więcej znało się ludzi wybitnych, tym bardziej ma się ochotę uzupełnić lub sprostować kursujące o nich opinie. Niestety, jest rzeczą niemożliwą uczynić to, nie występując samemu na scenę; czynię to z żalem, gdyż jedyną moją zasługą jest to, że byłem synem wielkiego ojca i widzem niejednej rewolucji. – by za chwilę dodać – Ale czyż nie jest to do pewnego stopnia obowiązkiem, gdy się żyło w okolicznościach niezwykłych i środowisku wyjątkowym, pomóc innym lepiej je poznać? To, co dla mnie jest obrazem pełnym życia, przedstawia się obecnemu pokoleniu w mglistych kształtach i byłoby już wiele, gdybym utrwalił kilka rysów. [s. 22] O istocie, materii i przedmiocie Pamiętników Władysław Mickiewicz co jakiś czas nadmienia kilka słów. O ile na początku napisze, że te pamiętniki podobne są (…) do albumu, w którym artysta szkicuje uderzające go typy [s. 28], o tyle pod koniec stwierdzi, że u kresu długiego istnienia pamiętniki są do pewnego stopnia przechadzką po cmentarzu. Z konieczności robimy przegląd istot, któreśmy kochali i utracili. [s. 963] Tym samym Pamiętniki zdają się ogrodem cieni, literacko-intelektualnym wspomnieniem stworzonym tyleż dla przyszłych pokoleń, ile dla samego autora, dokonującego wiwisekcji kondycji psychicznej nie tylko polskiego środowiska emigracyjnego, ale także otaczających je obywateli Francji czy Włoch. A wszystko to dla pełniejszego zrozumienia czasów, w których przyszło mu żyć.

 

Jedną z wad autobiografii i autoportretów według Władysława Mickiewicza jest mimowolne (i – należy dodać – bardzo często zamierzone) retuszowanie własnego życiorysu, poglądów, postaw i czynów. Wielkim problemem dla syna poety staje się kwestia oceny znanych postaci, w tym własnego ojca. Nakreślone przez Władysława portrety (bardzo literackie, skądinąd) doskonale komponują się z panoramą czasów i miejsc, w których przebywał i o których chciał opowiedzieć najstarszy syn Adama Mickiewicza. Wskrzesza Władysław obraz rodzinnego domu, w którego centrum była myśl o ojczyźnie. Rekonstruuje salony paryskie. Odsłania relacje między emigrantami. Wiele miejsca poświęcając jednocześnie swojej wyprawie do Polski. I tym wielokrotnym powrotom, próbom przedostania się do ojczyzny i do „polskości”.

 

Nie sposób nie zgodzić się ze stwierdzeniem Władysława Mickiewicza, że wartość opowiadania zależy od wiarygodności opowiadającego. [s. 27] Syn poety jest, co należy podkreślić, rzetelnym kronikarzem, któremu nie udaje się jednak całkiem zachować bezstronności wobec ojca i jego spuścizny artystycznej. Każdy rozdział poprzedza tyleż streszczenie, ile wypunktowanie problemów, które zostaną poruszone przez autora wspomnień. W narracji syna poety dominują portrety ludzi i czasów. Snuje historię z dbałością o szczegóły i wierność, starając się jednocześnie unikać nadmiernego pisania o sobie – wbrew zwyczajom pamiętnikarskim. Jego celem jest skonstruowanie opowieści o ojczyźnie, o Polsce. Reszta, czyli jego życie, to poboczny plan, zbędne detale. Chociaż jakby z konieczności wspomina o wydarzeniach w swoim życiu osobistym (na przykład ślubie), to niemało miejsca poświęca ojcu – broni jego honoru, dobrego imienia, tyleż usprawiedliwia, ile wskazuje na konieczność określonych wyborów rodzica. Dzieje się tak zapewne dlatego, że syn poety nieustannie myśli o czytelniku (bardziej projektowanym niż rzeczywistym – bardzo bliskim intelektualnie i emocjonalnie do samego autora), którego nie interesują szczegóły z prywatnego życia „kronikarza”, ale fakty o polskim, literackim i społecznym zasięgu. Zdaje się, że kolejna zapisana myśl przez Władysława Mickiewicza wyrasta z poprzedniej. Ciągom asocjacyjnym podporządkowana została struktura narracji. Jedno wydarzenie czy słowo przywodzi Władysławowi na myśl następne zdarzenie. Zwykle w pierwszych częściach poszczególnych rozdziałów pojawiają się także zestawy pytań retorycznych, przywołujące konkretne zagadnienia, które później szerzej rozwinie albo jedynie zasygnalizuje w dalszej odsłonie tekstu Władysław.

 

Anegdoty, dykteryjki, fragmenty piosenek, wierszy, tekstów prasowych, a przede wszystkim mnóstwo listów (w tym jego córki Heleny) stanowią o kształcie i charakterze Pamiętników, czyniąc z nich nie tylko utwór literacki, ale i dokument, zapis czasów – przemian, przepływu myśli i poglądów. Dokonuje bowiem Władysław Mickiewicz oceny sytuacji politycznej, społecznej i kulturalnej zwłaszcza Francji i Polski oraz innych państw (Włoch czy Rosji). Co ważne, niejednokrotnie to właśnie listy zastępują dziennik podróży (choćby podczas wyprawy do Konstantynopolu). Nawet tak zdawałoby się intymne epistoły jak korespondencja listowna z narzeczoną, przekształca w materię pamiętniko-dziennika traktującego o bieżących wydarzeniach społeczno-politycznych. Syn poety, co jasne, świadomie konstruuje opowieść, dokonuje starannej, krytycznej selekcji materiałów. Jego narracja ma być krystaliczna pod względem językowym, ale jednocześnie silnie nacechowana emocjonalnie, nasycona znaczeniami.

 

Druga edycja Pamiętników Władysława Mickiewicza to rarytas. Pięknie napisane i równie atrakcyjnie wydane dzieło o licznych walorach – intelektualnych, historycznych, literackich. Fantastyczny, wspaniale skonstruowany i rzetelnie opracowany dokument czasów.



Autor: Luiza Stachura   Data: 24.02.2013



Zobacz komentarze do tej książki [0]

    autor
Władysław Mickiewicz

Syn wieszcza narodowego


Władysław Mickiewicz (ur. 23 czerwca 1838 w Paryżu, zm. 9 czerwca 1926 tamże) – działacz sprawy polskiej na emigracji, najstarszy syn Adama Mickiewicza i Celiny z Szymanowskich.




nick
 
haslo   
nowe konto     

Wyszukiwarka Top 20 Ksišżki
 
ˆ 2005-2015 Papierowe Myśli Design&engine Mateusz Płatos