Index książek > Przeczytaj o książce

Scheda po Czyngis Chanie. Demokracja po mongolsku


    info
Autor:
   Oyungerel Tangad
Wydawnictwo:
   Wydawnictwo Trio
ISBN:
   978-83-7436-300-6
Rok wydania:
   2013
Liczba stron:
   254
Cena:
   34 zł
Kategoria:
   Historyczne

Ocena recenzenta:

8 / 10

Ocena użytkowników (Głosów: 0)

Brak



Twoja ocena to
 /10 

    ksiazka

Spotkanie z Innym


O ile w Europie i Ameryce Mongolia jawi się jako bezkresna kraina, którą konnie przemierzają dumni potomkowie Czyngis Chana, czyli jednostki niezależne, wolne i wojowniczo nastawione, o tyle wśród Mongołów wizerunek na przykład Polski nie jest romantyczną mrzonką, lecz bliższym realiom obrazem. Zaskoczeniem dla Polaków może być fakt, że wiedza Mongołów na temat bieżących wydarzeń w naszym kraju jest całkiem spora, w przeciwieństwie do naszej (dez)orientacji odnośnie mongolskiej przestrzeni.

 

Odczarowanie wizji Mongoła jako swobodnego podróżnika po bezdrożach, rewizja stereotypów nie przez ich negację, lecz poprzez przybliżenie trudnej dla europejsko-amerykańskiego odbiorcy kręgu kulturowego – nie azjatyckiego (wszak w worku z napisem „Azja” pomieszczono tak odrębne kultury, tradycje i narody!), lecz mongolskiego – to jedne z dążeń młodej mongolskiej badaczki Oyungerel Tangad. Autorka stawia sobie bardzo ambitne cele i z powodzeniem je realizuje: „(…) założeniem książki było zdefiniowanie obrazu świata charakterystycznego dla tradycyjnej kultury mongolskiej, wskazanie tego obrazu w przestrzeni historycznej oraz odpowiedź na pytanie, czy ów obraz świata wciąż jeszcze funkcjonuje we współczesnej Mongolii, w dobie dążenia Mongołów do budowy społeczeństwa obywatelskiego.” [s. 8] „Scheda po Czyngis Chanie. Demokracja po mongolsku”* powstała na kanwie rozprawy doktorskiej, obronionej przez autorkę w 2009 roku w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego.

 

Już tytuł wskazuje na silny wpływ postaci Czyngis Chana na kształt dzisiejszej Mongolii. I w istocie owo oddziaływanie (między innymi w zasadzie stała obecność wizerunku Czyngis Chana w świadomości Mongołów – zarówno w pracach naukowych, jak i w życiu codziennym) można zrozumieć dopiero wtedy, gdy uchwyci się główne idee przyświecające Mongołom i skonfrontuje naszą zmienną cywilizację z ciągłością cywilizacji w Azji Wschodniej. A zatem ich nieustanną rekonfiguracją, piętrzeniem i układaniem kolejnych elementów, nie zaś negowaniem i wypieraniem (jak to miało miejsce w Europie w odniesieniu do na przykład pierwotnych wierzeń). Innymi słowy, wpierw trzeba – jak zaznacza autorka – poznać historię, kulturę, sposób myślenia i percypowania rzeczywistości przez Mongołów, by móc rozmawiać o ich bieżącej sytuacji politycznej, społecznej i ekonomicznej. Bez wejścia w przestrzeń Innego i bez – mówiąc za Spivak – „uinnienia” (się) nie sposób chociaż trochę poznać Innego.

 

Publikacja Oyungerel Tangad podzielona została na cztery rozdziały. Pierwszy dotyczy historii Mongolii, pieczołowicie, w oparciu o liczne źródła (także spisane w języku mongolskim) przez autorkę zrekonstruowanej – zakres chronologiczny kończy się na postkomunistycznej Mongolii, w 2008 roku. Oyungerel Tangad pisze sporo o istocie najazdów Czyngis Chana, kształtowaniu się zbiorowości, organizacji państwa i stosunkach z Mandżurami i Chińczykami. Drugi rozdział to omówienie wybranych różnic w kategoriach myślenia Wschodu i Zachodu ze szczególnym akcentem fundamentalnej do zrozumienia (nie tylko) kultury mongolskiej koncepcji jednostki ludzkiej. Autorka wyjaśnia różnice między europejskim a mongolskim myśleniem logicznym; przybliża kluczowe pojęcia – am’’, süld czy chijmor; porusza takie zagadnienia jak: harmonia i całość, dychotomia właściwy-niewłaściwy, odpowiednie wykonanie rytuału, więzi rodzinne, społeczne role kobiet oraz mężczyzn, relacje między ludźmi (w tym skomplikowane stosunki z Chińczykami i Rosjanami), wzorce i autorytety („Problem demokratów […] – zauważa badaczka – polega w dużej mierze na tym, że wciąż postrzega się ich  jako ludzi niemogących zasłużyć na autorytet.” [s. 189]) czy wreszcie niebywale istotna wymiana darów (która tworzy swoistą paralelę z dzisiejszą… korupcją). Kolejną część książki wypełnia rys ważniejszych partii politycznych, decydujących o kształcie dzisiejszej Mongolii. Ostatni rozdział to w zasadzie wypadkowa poprzednich części, czyli rzecz o demokracji po mongolsku – specyficznej, bo przefiltrowanej przez mongolski sposób myślenia, obcy nam i dlatego wart poznania. Badaczka rozważa możliwość importu i rozwoju myśli, idei oraz instytucji demokratycznych tyleż w postkomunistycznej Mongolii, ile wśród ludzi, którzy w inny sposób niż mieszkańcy Zachodu ujmują rzeczywistość, jednostkę czy zbiorowość. Swego rodzaju glosą jest zakończenie – słowo o wyborach w 2012 roku. Całość uzupełniają fotografie.

 

Publikacja Oyungerel Tangad to rzetelna próba przybliżenia Innego i jego kręgu kulturowego, systemu wartości, kategorii myślenia oraz postrzegania świata. „Scheda po Czyngis Chanie. Demokracja po mongolsku” stanowi doskonały punkt wyjścia do pogłębiania znajomości mongolskiej przestrzeni – intrygującej, niejednoznacznej i fascynującej.

 

----

* Niewielkim mankamentem książki są… literówki. Niektórym odbiorcom może również przeszkadzać tendencja badaczki do powtarzania pewnych kwestii – podyktowane jest to zapewne pragnieniem jak najlepszego i najpełniejszego zapoznania czytelników ze specyfiką myśli mongolskiej.

 



Autor: Luiza Stachura   Data: 31.07.2013



Zobacz komentarze do tej książki [0]

    autor
Oyungerel Tangad

Mongolska badaczka


Oyungerel Tangad - ur. 1973.




nick
 
haslo   
nowe konto     

Wyszukiwarka Top 20 Ksišżki
 
ˆ 2005-2015 Papierowe Myśli Design&engine Mateusz Płatos